Firma wzięła zaliczkę 40 000 PLN z Czystego Powietrza i znikła — beneficjentka musi oddać
Seniorka z powiatu otwockiego podpisała umowę z firmą instalacyjną autoryzowaną przez program Czyste Powietrze. Firma otrzymała 40 000 PLN prefinansowania z WFOŚiGW, znikła bez montażu pompy ciepła. Fundusz żąda zwrotu od beneficjentki — mimo że pieniędzy nie dostała. Case study pokazuje pułapki prefinansowania i jak je omijać.
Punkt wyjścia: starszy dom, kocioł węglowy, szansa na dofinansowanie
Pani Bożena (67 lat, emerytka, dom z 1978 roku, 130 m², powiat otwocki) od dwóch lat słyszała od sąsiadów i w urzędzie gminy o programie Czyste Powietrze. Jej kocioł węglowy miał 18 lat, co roku drożał węgiel, a córka z Warszawy zachęcała: „Mamo, weź tę pompę ciepła, masz szansę dostać prawie wszystko za darmo.”
Wiosną 2024 roku pani Bożena przyszła do WFOŚiGW w Warszawie po wstępne informacje. Doradca wyliczył: na podstawie jej dochodu (renta po mężu + emerytura) przysługuje jej dotacja na poziomie podwyższonym — max. 79 000 PLN na pompę ciepła powietrze-woda. Z prefinansowaniem: firma może dostać 50% już przed montażem, co dla firmy jest zachętą do współpracy.
W korytarzu gmachu funduszu siedział stolik — firma „EcoTerm Instalacje Sp. z o.o.” ze swoim doradcą. Oferowali „pełen pakiet: złożymy wniosek, zamontujemy, rozliczymy, pani nie musi nic robić.” Pani Bożena podpisała umowę i pełnomocnictwo do złożenia wniosku.
Co powiedział doradca, co zostało pominięte:
Doradca wyjaśnił procedurę prefinansowania: „Fundusz przeleje 40 800 PLN na nasze konto, my zrobimy pompę, a pani dopłaci tylko 3 000 PLN z własnej kieszeni.” Nie powiedział: jeśli nasza firma zniknie po otrzymaniu pieniędzy, fundusz będzie żądał zwrotu od pani, nie od nas.
Dlaczego prefinansowanie jest pułapką dla seniorów
Program prefinansowania wygląda atrakcyjnie dla wszystkich stron: beneficjent nie musi wykładać pieniędzy z góry, firma dostaje zaliczkę na materiały. Problem strukturalny: umowę z funduszem podpisuje beneficjent, nie firma — to beneficjent jest stroną zobowiązaną do rozliczenia dotacji.
| Krok | Kto uczestniczy | Co się dzieje |
|---|---|---|
| Złożenie wniosku | Beneficjent (przez pełnomocnika z firmy) | Wniosek złożony w imieniu beneficjenta |
| Podpisanie umowy z funduszem | Beneficjent | Beneficjent zobowiązuje się do wykonania prac |
| Wypłata prefinansowania | Fundusz → konto firmy | Pieniądze na koncie firmy, obowiązek na koncie beneficjenta |
| Firma znika | — | Firma ma pieniądze, beneficjent ma dług |
| Wezwanie do zwrotu | Fundusz → beneficjent | Beneficjent musi oddać pieniędzy, których nie miał |
Firma „EcoTerm Instalacje Sp. z o.o.” działała 13 miesięcy — założona tuż przed wejściem systemu prefinansowania, kapitał zakładowy 5 000 PLN. W KRS: jeden wspólnik, adres zarejestrowania: wirtualne biuro w Warszawie. Na liście funduszu: firma aktywna.
W ciągu 5 miesięcy EcoTerm Instalacje zrealizowała 47 umów z prefinansowaniem na terenie województwa mazowieckiego. Łączna kwota pobranych prefinansowań: szacunkowo 1,9 mln PLN. Potem: adres mailowy [email protected] przestał odpowiadać. Telefon: wyłączony.
Sekwencja zdarzeń — od umowy do wezwania do zapłaty
Kwiecień 2024 — podpisanie umowy
Pani Bożena podpisuje z „EcoTerm Instalacje” umowę na dostawę i montaż pompy ciepła powietrze-woda za 81 600 PLN brutto. Dofinansowanie: 79 000 PLN. Dopłata własna: 2 600 PLN (przy dotacji 79 000, reszta kosztów pokryta z prefinansowania plus reszty dotacji). Pełnomocnictwo ogólne do złożenia wniosku i reprezentowania przed funduszem.
Maj 2024 — wniosek i decyzja funduszu
Firma składa wniosek przez portal funduszu. WFOŚiGW akceptuje wniosek i przyznaje dotację 79 000 PLN. Prefinansowanie: 50%, czyli 39 500 PLN zaokrąglone do 40 800 PLN z kosztami pośrednimi. Wypłata na konto firmy: tydzień po decyzji.
Czerwiec 2024 — pierwsza wizyta technika (jedyna)
Technik z firmy przyjeżdża ocenić instalację. Mierzy, robi zdjęcia, mówi: „Montaż za 8-10 tygodni, jak tylko dotrą komponenty z magazynu.” Pani Bożena pyta o termin — technik: „Zadzwonimy.”
Sierpień 2024 — cisza
Dwa miesiące bez kontaktu. Pani Bożena dzwoni na numer z umowy — przez tydzień poczta głosowa, potem sygnał zajęty. Email bez odpowiedzi. Córka sprawdza stronę internetową firmy: niedostępna.
Wrzesień 2024 — zawiadomienie córki
Córka pani Bożeny przeszukuje internet. Artykuł na muratordom.pl: „EcoTerm Instalacje pobierała prefinansowania i nie realizowała montaży — poszkodowanych kilkadziesiąt osób.” (źródło: muratordom.pl)
Córka zawiadamia policję i prokuraturę (art. 286 KK, oszustwo, art. 284 KK, przywłaszczenie).
Październik 2024 — wezwanie od WFOŚiGW
Pani Bożena otrzymuje z funduszu wezwanie do zwrotu prefinansowania: 40 800 PLN + odsetki ustawowe za opóźnienie liczone od dnia wypłaty = 43 200 PLN. Termin: 30 dni.
Listopad 2024 — koordynator wchodzi do akcji
Córka pani Bożeny kontaktuje się z koordynatorem budowlanym, który pomaga w sporach administracyjnych. Wspólna ścieżka działań:
- Pismo do WFOŚiGW: wyjaśnienie sytuacji, dołączenie potwierdzenia złożenia zawiadomienia do prokuratury
- Wniosek o zawieszenie egzekucji do czasu rozstrzygnięcia sprawy karnej
- Zarejestrowanie sprawy w Ministerstwie Klimatu (projekt ustawy UD346)
Stan na 2025 rok
Prokuratura potwierdziła wszczęcie dochodzenia w sprawie EcoTerm Instalacje. WFOŚiGW zawiesił egzekucję do czasu zakończenia postępowania karnego. Pani Bożena nie musi jeszcze płacić — ale sprawa jest w zawieszeniu.
Jak koordynator mógł zapobiec
Gdyby córka pani Bożeny skontaktowała się z koordynatorem PRZED podpisaniem umowy z EcoTerm Instalacje:
| Działanie koordynatora | Koszt | Wartość |
|---|---|---|
| Weryfikacja firmy: KRS, KRZ, Google, forum, referencje | 600 PLN | Wykrycie: firma założona 13 miesięcy temu, kapitał 5 000 PLN, brak historii realizacji — sygnały ostrzegawcze |
| Analiza umowy: zapisy o prefinansowaniu, pełnomocnictwie, terminach | 400 PLN | Ograniczenie pełnomocnictwa, wymóg terminu montażu, klauzula kary |
| Rekomendacja wariantu bez prefinansowania | 200 PLN | Pani Bożena finansuje montaż ze swoich środków (lub pożyczki), a dotację odbiera po fakcie — zero ryzyka zniknięcia firmy |
| Monitoring realizacji (kontakt co 2 tygodnie) | 400 PLN (4 mc) | Wczesny alert przy braku odpowiedzi firmy |
| Total koordynator | ~1 600 PLN | 43 200 PLN potencjalnej straty + stres i 2 lata postępowania |
ROI koordynatora: 27×. Pełne wyliczenie w kalkulatorze zwrotu z koordynatora.
Co zrobić, jeśli jesteś w podobnej sytuacji
Jeśli firma z Czystego Powietrza pobrała prefinansowanie i nie realizuje prac:
- Natychmiast złóż zawiadomienie na policję lub do prokuratury — art. 286 KK (oszustwo). Zachowaj numer sygnatury sprawy — to kluczowe do wniosku o zawieszenie egzekucji przez fundusz.
- Poinformuj WFOŚiGW na piśmie — dołącz potwierdzenie złożenia zawiadomienia, opis sytuacji, kopię umowy z firmą.
- Skontaktuj się z infolinią Czystego Powietrza (0-800 100 101 lub [email protected]) — fundusz ma procedury dla poszkodowanych.
- Nie ignoruj wezwań do zwrotu — nawet jeśli nie masz pieniędzy, odpowiedz pisemnie i wyjaśnij sytuację. Milczenie jest traktowane jako brak sprzeciwu.
- Skontaktuj się z koordynatorem lub radcą prawnym — bezpłatna konsultacja pomoże ocenić ścieżkę działania i przygotować pisma do funduszu.
Wniosek: lista autoryzowana ≠ gwarancja rzetelności
Czystepowietrze.gov.pl informuje: firma na liście autoryzowanych dostawców spełniła formalne warunki — ale nie jest weryfikowana pod kątem historii finansowej, stabilności i rzetelności realizacji. Lista może zawierać firmy działające od tygodnia.
Bezpieczna ścieżka realizacji Czystego Powietrza:
- Własna weryfikacja firmy (KRS, KRZ, referencje) lub pomoc koordynatora
- Wariant bez prefinansowania — pay first, claim later
- Umowa z terminem montażu i karą za opóźnienie
- Ograniczone pełnomocnictwo — tylko do złożenia wniosku, nie ogólne
Możesz teraz umówić bezpłatną konsultację — przejdziemy przez dokumenty Twojego wniosku i ocenimy ryzyko konkretnej firmy przed podpisaniem umowy.
Najczęściej zadawane pytania
Czy beneficjent musi oddać prefinansowanie, jeśli firma znikła i nie wykonała prac?
Formalnie tak — umowa z WFOŚiGW (Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej) zobowiązuje beneficjenta do rozliczenia dotacji. Jeśli prace nie zostały wykonane i fundusz nie może odzyskać pieniędzy od firmy, wzywa beneficjenta. Tymczasowo: ministerstwo (MKiŚ) przygotowało projekt ustawy UD346, który ma wstrzymać egzekucję wobec beneficjentów poszkodowanych przez nieuczciwych wykonawców — pod warunkiem zgłoszenia sprawy do prokuratury. Do czasu wejścia przepisów w życie: każdy przypadek jest rozpatrywany indywidualnie.
Jak sprawdzić, czy firma instalacyjna z listy Czystego Powietrza jest wiarygodna?
Lista na czystepowietrze.gov.pl zawiera firmy, które spełniły formalne warunki rejestracji — ale nie gwarantuje rzetelności. Pięć kroków weryfikacji: (1) KRS lub CEIDG — data założenia (firmy założone tuż przed programem to ryzyko), kapitał zakładowy; (2) KRZ (krajowy-rejestr-zadluzonych.pl) — czy firma ma długi lub postępowania upadłościowe; (3) Google: nazwa firmy + 'opinie', 'oszustwo', 'Czyste Powietrze'; (4) forum.muratordom.pl — szukaj nazwy firmy; (5) referencje od co najmniej 3 zweryfikowanych klientów z bieżącego roku.
Czym jest prefinansowanie w programie Czyste Powietrze i kiedy jest ryzykowne?
Prefinansowanie to możliwość wypłacenia do 50% dotacji (max. 50% wartości dotacji) bezpośrednio na konto firmy instalacyjnej — zanim prace zostaną wykonane. Wprowadzono je w 2022 roku, by ułatwić realizację. Ryzyko: jeśli firma pobierze prefinansowanie i nie wykona prac, beneficjent odpowiada za zwrot wobec funduszu. Bezpieczna alternatywa: złożenie wniosku BEZ prefinansowania (pay first, claim later) — inwestor najpierw płaci za prace z własnych środków, potem rozlicza dotację.
Co zrobić, gdy firma z Czystego Powietrza nie realizuje montażu pomimo otrzymania prefinansowania?
Trzy działania jednocześnie: (1) Wysłanie pisemnego wezwania do firmy (list polecony z potwierdzeniem odbioru) z terminem 14 dni na podjęcie montażu; (2) Złożenie zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa (art. 286 KK — oszustwo) do prokuratury lub policji — numer sprawy prokuratorskiej jest potrzebny do wniosku o zawieszenie egzekucji; (3) Pisemne poinformowanie WFOŚiGW o sytuacji z dołączeniem numeru sprawy prokuratorskiej. Szczegółowe instrukcje dostępne na czystepowietrze.gov.pl.
Jaka jest maksymalna kwota prefinansowania w Czystym Powietrzu?
Maksymalna kwota prefinansowania to 50% przyznanej dotacji, nie więcej niż 50 000 PLN (dla beneficjentów uprawnionych do dotacji podstawowej) lub proporcjonalnie dla wyższych poziomów dofinansowania. W programie Czyste Powietrze od 2022 roku maksymalna dotacja wynosi 135 000-136 000 PLN dla beneficjentów z najniższymi dochodami, co oznacza prefinansowanie do ~68 000 PLN. Szczegółowe aktualne stawki na czystepowietrze.gov.pl.
Nie chcesz, żeby to spotkało Twoją budowę?
Większość problemów z tego case study byłaby do uniknięcia z inwestorem zastępczym od dnia 1. Sprawdź czy moja oferta pasuje do Twojej budowy.